CANADA LÀM RÕ HƯỚNG DẪN WORK PERMIT MIỄN LMIA THEO GATS

Canada vừa làm rõ hướng dẫn đối với nhóm work permit miễn LMIA dành cho một số chuyên gia nước ngoài theo General Agreement on Trade in Services – GATS, một hiệp định thương mại dịch vụ trong khuôn khổ World Trade Organization – WTO.

Theo hướng dẫn hiện hành của Canada.ca, GATS giúp một số nhóm business people có kỹ năng được nhập cảnh tạm thời vào các quốc gia thành viên WTO. Nếu đến Canada theo GATS, employer tại Canada không cần xin Labour Market Impact Assessment – LMIA trước khi người lao động được phép làm việc tại Canada.

Đây là một diện khá đặc biệt vì không dành cho lao động phổ thông hoặc việc làm dài hạn thông thường, mà chủ yếu áp dụng cho một số chuyên gia quốc tế sang Canada để thực hiện dịch vụ chuyên môn theo hợp đồng trong thời gian ngắn.

GATS Professionals là gì?

Trong nhóm GATS, Canada có nhiều nhóm business persons khác nhau, bao gồm business visitors, professionals và intra-company transferees. Trong đó, nhóm đang được chú ý là GATS Professionals.

Theo Canada.ca, một GATS professional là người đến Canada để làm việc cho một công ty nước ngoài có hợp đồng dịch vụ tại Canada. Người này phải đáp ứng yêu cầu học vấn cụ thể và có giấy phép hành nghề cấp tỉnh nếu nghề nghiệp yêu cầu.

Nói đơn giản hơn: đây không phải là chương trình để một cá nhân tự do sang Canada tìm việc. Ứng viên cần có hợp đồng dịch vụ hợp lệ, vai trò chuyên môn phù hợp và mối liên hệ rõ ràng giữa công ty nước ngoài, khách hàng/dịch vụ tại Canada và công việc sẽ thực hiện.

Điểm đáng chú ý: Không cần LMIA nhưng vẫn cần work permit

Một trong những lợi thế lớn nhất của diện GATS Professionals là miễn LMIA. LMIA thường là bước employer Canada phải chứng minh rằng họ cần tuyển lao động nước ngoài vì không tìm được người Canada hoặc thường trú nhân phù hợp.

Tuy nhiên, miễn LMIA không có nghĩa là miễn work permit. Canada.ca nêu rõ GATS professional vẫn cần employer-specific work permit, tức giấy phép lao động gắn với employer/công việc cụ thể. Employer cũng cần nộp job offer qua Employer Portal, đóng employer compliance fee và cung cấp offer of employment number để ứng viên nộp hồ sơ work permit.

Điều này có nghĩa là hồ sơ vẫn phải được chuẩn bị đầy đủ, đúng loại hợp đồng, đúng ngành nghề và đúng vai trò chuyên môn.

Ai có thể đủ điều kiện theo GATS?

Theo Canada.ca, nhóm đủ điều kiện theo GATS gồm:

• Công dân của các nước/vùng lãnh thổ là thành viên WTO;
• Thường trú nhân của:
  • Australia;
  • New Zealand;
  • Switzerland;
  • Armenia.

Đây là điểm đáng chú ý vì ngoài công dân các nước WTO, Canada hiện cũng công nhận thêm nhóm thường trú nhân của một số quốc gia cụ thể trong phạm vi GATS.

Đối với Việt Nam, Canada.ca liệt kê Việt Nam trong nhóm quốc gia có thể có điều kiện làm việc tại Canada theo các hiệp định thương mại, bao gồm GATS và CPTPP.

Những ngành nghề được áp dụng theo GATS Professionals

GATS không mở cho tất cả ngành nghề. Theo Canada.ca, nhóm nghề được áp dụng cho GATS Professionals gồm:

Canada.ca nêu rõ danh sách này trong phần GATS Professionals và cũng xác định rằng senior computer specialists phải có tối thiểu 10 năm kinh nghiệm.

Như vậy, đây là diện rất “niche”, phù hợp với nhóm chuyên gia có trình độ, kinh nghiệm sâu và công việc mang tính dịch vụ chuyên môn quốc tế.

Thời hạn làm việc: tối đa 90 ngày trong 12 tháng

GATS Professionals là diện work permit ngắn hạn. Theo Canada.ca, ứng viên có thể vào Canada và làm việc tối đa 90 ngày liên tục trong vòng 12 tháng.

Nguồn tin chuyên ngành CIC News cũng ghi nhận rằng các yếu tố cốt lõi của diện này không thay đổi: thời hạn tối đa vẫn là 90 ngày liên tục trong 12 tháng và không được gia hạn.

Điều này rất quan trọng: GATS không phải là lộ trình làm việc dài hạn hoặc định cư trực tiếp. Đây là diện temporary work permit phục vụ nhu cầu chuyên môn ngắn hạn.

Hồ sơ cần chuẩn bị kỹ hơn trước

Theo cập nhật được CIC News tổng hợp từ hướng dẫn mới của IRCC, nhóm GATS Professionals hiện được làm rõ hơn về yêu cầu giấy tờ, hợp đồng đủ điều kiện và chứng cứ hỗ trợ cho ứng viên cũng như employer. Các tài liệu có thể cần gồm:

• Bằng chứng quốc tịch hoặc tình trạng thường trú nhân đủ điều kiện;
• Hợp đồng dịch vụ đã ký;
• Bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn;
• Job description;
• Giấy phép hành nghề hoặc công nhận từ cơ quan chuyên môn tại Canada nếu nghề yêu cầu;
• Reference letters;
• Thư hỗ trợ từ công ty;
• Mô tả chi tiết công việc sẽ thực hiện tại Canada;
• Số năm kinh nghiệm trong lĩnh vực;
• Bằng cấp/chứng chỉ liên quan;
• Danh sách publications hoặc awards nếu có;
• Offer of employment nộp qua Employer Portal.

Điểm đáng chú ý là hồ sơ không chỉ dừng lại ở “có hợp đồng và bằng cấp”. IRCC có thể muốn thấy bức tranh đầy đủ hơn: ứng viên thực sự là chuyên gia, công việc thực sự thuộc phạm vi GATS, employer/công ty nước ngoài có hoạt động thật và hợp đồng dịch vụ không phải được tạo ra chỉ để hỗ trợ work permit.

Hợp đồng nào có thể đủ điều kiện?

Một nội dung quan trọng trong cập nhật mới là việc làm rõ cách xem xét service contract.

Theo CIC News, hướng dẫn mới chia nhóm nghề GATS Professionals thành hai nhóm có quy tắc hợp đồng khác nhau:

Nhóm 1

Bao gồm:

• Engineers;
• Agrologists;
• Architects;
• Forestry professionals;
• Geomatics professionals;
• Land surveyors.

Đối với nhóm này, hợp đồng dịch vụ phải được ký bởi một foreign service provider từ một nước thành viên WTO. Công ty nước ngoài này có thể có hoặc không có hiện diện thương mại tại Canada.

Nhóm 2

Bao gồm:

• Foreign legal consultants;
• Urban planners;
• Senior computer specialists.

Đối với nhóm này, foreign service provider không được có commercial presence tại Canada, và Canadian service consumer phải đang thực hiện hoạt động kinh doanh thực chất tại Canada.

Điểm này rất quan trọng vì không phải cứ có công ty liên quan đến Canada là đủ điều kiện. Với một số nghề, việc công ty nước ngoài có chi nhánh/công ty con tại Canada có thể khiến hồ sơ không đáp ứng điều kiện GATS.

Canada siết chặt hơn với “công ty vỏ bọc”

Một điểm nổi bật trong cập nhật mới là cách IRCC nhìn nhận nghiêm hơn đối với các mô hình doanh nghiệp chỉ tồn tại trên giấy tờ.

Theo CIC News, với các ngành thuộc nhóm 2, nếu foreign service provider là công ty mà ứng viên thường xuyên làm việc có chi nhánh, công ty con hoặc thực thể tại Canada, hợp đồng có thể không đủ điều kiện theo GATS. Officers cũng sẽ xem xét liệu foreign service provider có phải là doanh nghiệp hợp pháp, đang hoạt động thực sự tại nước ngoài hay không; employer chỉ tồn tại trên danh nghĩa, không có bằng chứng vận hành thật, có thể không đạt yêu cầu.

Điều này phản ánh xu hướng chung của Canada: các diện miễn LMIA tuy có thể nhanh hơn, nhưng hồ sơ ngày càng phải chứng minh rõ tính thật, tính hợp lệ và mục đích thương mại thực chất.

Những lĩnh vực không được áp dụng

Theo CIC News, cập nhật mới cũng ghi nhận rằng không có thay đổi đối với các lĩnh vực bị loại khỏi GATS. Các lĩnh vực không thuộc phạm vi áp dụng gồm:

• Education;
• Health-related services;
• Recreational services;
• Cultural services;
• Sports services.

Do đó, không nên hiểu GATS là diện work permit mở rộng cho mọi chuyên gia quốc tế. Danh sách ngành nghề và lĩnh vực được chấp nhận vẫn tương đối giới hạn.

GATS khác gì so với work permit thông thường?

GATS khác với work permit thông thường ở một số điểm chính:

Canada.ca xác nhận GATS professional cần employer-specific work permit và employer phải thực hiện bước offer of employment qua Employer Portal trước khi ứng viên nộp work permit.

Đây có phải là pathway định cư Canada không?

Không nên trình bày GATS như một chương trình định cư trực tiếp.

GATS Professionals chỉ tạo ra temporary resident status trong thời gian rất ngắn. CIC News cũng lưu ý rằng người muốn định cư lâu dài tại Canada phải theo đuổi một lộ trình permanent residence riêng, thường là các chương trình kinh tế như Express Entry hoặc Provincial Nominee Program – PNP nếu đủ điều kiện.

Vì vậy, GATS nên được hiểu là một công cụ hỗ trợ làm việc ngắn hạn tại Canada, không phải một “đường tắt PR”.

Ai nên quan tâm đến diện GATS?

Diện này có thể phù hợp với:

• Chuyên gia tư vấn quốc tế có hợp đồng dịch vụ tại Canada;
• Kỹ sư, kiến trúc sư, chuyên gia quy hoạch, chuyên gia IT cấp cao;
• Doanh nghiệp nước ngoài có hợp đồng cung cấp dịch vụ cho khách hàng tại Canada;
• Ứng viên cần sang Canada ngắn hạn để thực hiện một phần dịch vụ chuyên môn;
• Công ty cần xử lý nhanh nhân sự chuyên môn cho dự án ngắn hạn nhưng không phù hợp LMIA.

Tuy nhiên, hồ sơ chỉ nên được xem xét nếu có:

• Nghề nghiệp nằm trong danh sách GATS;
• Hợp đồng dịch vụ rõ ràng;
• Công ty nước ngoài hoạt động thật;
• Canadian service consumer có hoạt động kinh doanh thực chất;
• Ứng viên có bằng cấp, kinh nghiệm, giấy phép hành nghề nếu cần;
• Mục đích vào Canada là ngắn hạn, đúng phạm vi công việc.

Lưu ý quan trọng khi chuẩn bị hồ sơ GATS

1. Không phải mọi chuyên gia đều đủ điều kiện

Chỉ một số nhóm nghề cụ thể được áp dụng theo GATS. Nếu nghề không nằm trong danh sách, hồ sơ có thể không phù hợp dù ứng viên có bằng cấp cao hoặc kinh nghiệm tốt.

2. Hợp đồng dịch vụ là trung tâm của hồ sơ

GATS không phải job offer thông thường. Hồ sơ cần chứng minh có hợp đồng dịch vụ hợp lệ giữa bên cung cấp dịch vụ nước ngoài và bên sử dụng dịch vụ tại Canada.

3. Employer Portal vẫn là bước quan trọng

Dù miễn LMIA, employer vẫn cần nộp offer of employment qua Employer Portal, đóng employer compliance fee và cung cấp offer of employment number cho ứng viên.

4. Hồ sơ công ty phải thật

IRCC có thể xem xét tính thật của foreign service provider và Canadian service consumer. Các mô hình công ty vỏ bọc, công ty chỉ tồn tại trên danh nghĩa hoặc cấu trúc hợp đồng không thực chất có thể làm hồ sơ rủi ro cao.

5. Thời hạn rất ngắn

GATS chỉ cho phép làm việc tối đa 90 ngày trong 12 tháng. Vì vậy, chương trình này phù hợp với dự án ngắn hạn, không phù hợp với nhu cầu lao động dài hạn.

Nhận định: GATS là diện nhỏ nhưng đáng chú ý trong bối cảnh Canada siết LMIA

Trong bối cảnh Canada ngày càng kiểm soát chặt hơn các chương trình lao động tạm thời, những diện work permit miễn LMIA theo hiệp định thương mại như GATS trở nên đáng chú ý hơn đối với nhóm chuyên gia quốc tế.

Tuy nhiên, đây không phải là diện dễ hoặc đại trà. Ngược lại, chính vì được miễn LMIA nên hồ sơ cần được chuẩn bị rất kỹ để chứng minh:

• nghề nghiệp thuộc danh sách cho phép;
• ứng viên có năng lực chuyên môn thật;
• hợp đồng dịch vụ hợp lệ;
• công ty nước ngoài và bên sử dụng dịch vụ tại Canada có hoạt động thực chất;
• công việc tại Canada đúng mục đích, đúng thời hạn và đúng phạm vi GATS.

Với các chuyên gia trong lĩnh vực consulting, engineering, architecture, forestry, geomatics, legal consulting, urban planning và senior computer specialist, đây có thể là một lựa chọn linh hoạt để làm việc ngắn hạn tại Canada mà không cần LMIA. Nhưng với những ai muốn ở lại lâu dài, GATS chỉ nên được xem là một bước tạm thời, không thay thế cho chiến lược định cư Canada.

Kết luận

Hướng dẫn mới về GATS Professionals work permit cho thấy Canada đang làm rõ hơn cách xét hồ sơ work permit miễn LMIA theo hiệp định thương mại dịch vụ toàn cầu.

Điểm tích cực là một số chuyên gia quốc tế có thể vào Canada làm việc ngắn hạn nhanh hơn vì không cần LMIA. Nhưng đi kèm với đó là yêu cầu hồ sơ ngày càng chi tiết hơn, đặc biệt về hợp đồng dịch vụ, employer, công ty nước ngoài, bằng cấp, kinh nghiệm và tính thật của hoạt động kinh doanh.

Đây là một pathway nhỏ, chuyên biệt, nhưng rất đáng theo dõi trong năm 2026, nhất là với các doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế đang có hợp đồng dịch vụ ngắn hạn tại Canada.

 Email: info@royalintegrity.com.vn

 website: royalintegrity.com.vn