Express Entry có thể cải tổ: 3 việc ứng viên nên chuẩn bị ngay từ bây giờ

Canada đang xem xét một số thay đổi quan trọng đối với hệ thống Express Entry và Comprehensive Ranking System – CRS. Đây là hệ thống quản lý hồ sơ thường trú nhân cho các chương trình kinh tế liên bang, bao gồm Federal Skilled Worker Program – FSWP, Canadian Experience Class – CEC, Federal Skilled Trades Program – FSTP và một phần của Provincial Nominee Program – PNP.

Theo tài liệu tham vấn chính thức của IRCC, mục tiêu của đợt cải tổ lần này là đơn giản hóa hệ thống, giảm trùng lặp giữa các chương trình và điều chỉnh cách chọn ứng viên dựa trên các yếu tố có liên hệ mạnh hơn với kết quả kinh tế tại Canada.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh: các nội dung hiện nay vẫn đang ở giai đoạn đề xuất và tham vấn, chưa phải quy định đã chính thức áp dụng.

Vì sao Canada muốn cải tổ Express Entry?

IRCC cho biết Express Entry hiện vẫn đang hoạt động hiệu quả, giúp Canada chọn ứng viên có khả năng hội nhập kinh tế tốt. Tuy nhiên, sau nhiều năm vận hành, hệ thống này đã trở nên phức tạp vì có nhiều chương trình, nhiều nhóm điểm và nhiều yếu tố cộng điểm khác nhau.

Hiện tại, Express Entry quản lý 3 chương trình liên bang chính:

• Federal Skilled Worker Program – FSWP
• Canadian Experience Class – CEC
• Federal Skilled Trades Program – FSTP

IRCC đang xem xét khả năng hợp nhất 3 chương trình này thành một nhóm chương trình Federal High Skilled duy nhất với yêu cầu đầu vào đơn giản và thống nhất hơn.

Nếu hướng này được áp dụng, Express Entry trong tương lai có thể không còn tách riêng theo FSWP, CEC và FSTP như hiện nay, mà chuyển sang một hệ thống chung dành cho lao động tay nghề cao thuộc nhóm TEER 0–3.

Những thay đổi đang được IRCC xem xét

1. Một chương trình Federal High Skilled thống nhất

IRCC đang xem xét việc tạo ra một chương trình Federal High Skilled mới, thay thế cho 3 chương trình hiện tại là FSWP, CEC và FSTP.

Mục tiêu là làm cho hệ thống dễ hiểu hơn, giảm trùng lặp và áp dụng cùng một bộ tiêu chí cơ bản cho tất cả ứng viên muốn vào Express Entry pool.

Các yêu cầu tối thiểu đang được xem xét gồm:

Điểm đáng chú ý là nếu đề xuất này được thông qua, yêu cầu ngôn ngữ tối thiểu có thể được chuẩn hóa ở mức CLB/NCLC 6 cho tất cả ứng viên.

2. CRS có thể được điều chỉnh theo hướng ưu tiên yếu tố kinh tế mạnh hơn

IRCC cho biết các yếu tố như ngôn ngữ, kinh nghiệm làm việc tại Canada, học vấn, tuổi và khả năng tạo thu nhập có mối liên hệ rõ hơn với kết quả kinh tế sau khi nhập cư.

Vì vậy, Canada đang xem xét điều chỉnh hệ thống CRS để tập trung hơn vào các yếu tố có khả năng dự báo thành công kinh tế tốt hơn.

Hiện CRS vẫn cộng điểm cho nhiều yếu tố như:

• tuổi;
• học vấn;
• ngoại ngữ;
• kinh nghiệm Canada;
• đề cử tỉnh bang;
• tiếng Pháp;
• học tập tại Canada;
• anh/chị/em ruột tại Canada;
• yếu tố vợ/chồng hoặc common-law partner đi cùng.

Tuy nhiên, IRCC cho rằng một số yếu tố bổ sung như sibling in Canada, Canadian study points, French additional points và spousal grid có thể là các yếu tố dự báo kinh tế yếu hơn so với core human capital factors.

Điều này không có nghĩa là tiếng Pháp hoặc du học Canada không còn quan trọng. Đặc biệt, tiếng Pháp vẫn đang được Canada sử dụng trong category-based selection để hỗ trợ cộng đồng Pháp ngữ ngoài Quebec. Nhưng phần điểm cộng CRS riêng cho tiếng Pháp có thể được xem xét lại trong tương lai.

3. Có thể thêm yếu tố “high-wage occupation”

Một điểm rất đáng chú ý là IRCC đang xem xét thêm điểm CRS cho ứng viên có kinh nghiệm làm việc tại Canada hoặc job offer trong nhóm nghề có mức lương cao.

Theo IRCC, các nghề có mức lương cao có thể phản ánh tốt hơn khả năng đóng góp kinh tế của ứng viên sau khi trở thành thường trú nhân. Cách xác định “high-wage occupation” sẽ dựa trên mức lương trung vị của nghề đó, thay vì chỉ nhìn vào mức lương cá nhân của từng ứng viên.

Đề xuất này cũng có thể mở đường cho việc đưa điểm job offer trở lại CRS, sau khi điểm job offer đã bị tạm thời loại bỏ vào tháng 03/2025. Tuy nhiên, nếu quay lại, điểm job offer có thể chỉ áp dụng cho các job offer thuộc nhóm nghề có mức lương cao, thay vì áp dụng rộng như trước.

4. Chứng chỉ nghề Red Seal có thể được ưu tiên hơn

Đối với nhóm thợ tay nghề, IRCC đang xem xét siết lại cách công nhận certificate of qualification trong CRS.

Một hướng được nêu trong tài liệu tham vấn là chỉ chấp nhận chứng chỉ thuộc nhóm Red Seal designated trades, đồng thời có thể bổ sung điểm cho kinh nghiệm học nghề/apprenticeship.

Điều này cho thấy Canada muốn hệ thống Express Entry nhận diện tốt hơn những ứng viên có tay nghề được công nhận rõ ràng theo chuẩn Canada, đặc biệt trong các ngành thiếu hụt lao động dài hạn như trades, xây dựng, cơ khí, điện, plumbing và các ngành kỹ thuật thực hành.

3 việc ứng viên nên làm ngay từ bây giờ

Dù các thay đổi chưa chính thức áp dụng, ứng viên có thể chuẩn bị trước theo hướng an toàn và thực tế hơn.

1. Duy trì kinh nghiệm làm việc tay nghề trong nhóm TEER 0–3

Nếu IRCC tiến tới yêu cầu thống nhất là 1 năm kinh nghiệm tay nghề trong vòng 3 năm gần nhất, ứng viên cần đảm bảo mình vẫn có kinh nghiệm hợp lệ tại thời điểm hệ thống mới được áp dụng.

Điều này đặc biệt quan trọng với những người đã nghỉ việc, chuyển ngành, làm công việc không đúng NOC hoặc có khoảng trống nghề nghiệp dài.

Ứng viên nên kiểm tra lại:

• công việc hiện tại thuộc TEER nào;
• duties có khớp với mô tả NOC hay không;
• thời gian làm việc có đủ 1 năm hay không;
• kinh nghiệm có nằm trong 3 năm gần nhất hay không;
• giấy tờ chứng minh kinh nghiệm có đầy đủ không.

Với Express Entry, chức danh không quan trọng bằng nội dung công việc thực tế. Nếu duties không khớp NOC, hồ sơ có thể gặp rủi ro dù chức danh nghe có vẻ phù hợp.

2. Tập trung nâng điểm ngoại ngữ và giữ kết quả thi còn hiệu lực

Ngôn ngữ vẫn là yếu tố rất quan trọng trong Express Entry. IRCC cũng xác định năng lực tiếng Anh hoặc tiếng Pháp là một trong những yếu tố có liên hệ mạnh với kết quả kinh tế của người nhập cư.

Nếu đề xuất CLB/NCLC 6 được áp dụng làm ngưỡng tối thiểu chung, các ứng viên đang có điểm thấp hơn cần chuẩn bị sớm. Nhưng thực tế, để cạnh tranh trong Express Entry, chỉ đạt CLB 6 thường là chưa đủ. Ứng viên nên đặt mục tiêu cao hơn, đặc biệt là:

• CLB 7 để mở rộng điều kiện hồ sơ;
• CLB 9 để tăng mạnh điểm CRS và skill transferability;
• điểm tiếng Pháp nếu có khả năng theo đuổi category-based selection.

Ứng viên cũng cần nhớ rằng kết quả ngoại ngữ chỉ có hiệu lực 2 năm. Nếu kết quả thi đã gần hết hạn, hoặc chỉ còn thời hạn ngắn, nên có kế hoạch thi lại để tránh rơi vào tình trạng hồ sơ đang chờ mà chứng chỉ hết hiệu lực.

3. Nâng giá trị nghề nghiệp: lương, licensing, chứng chỉ nghề và job offer

Nếu CRS trong tương lai ưu tiên hơn cho nhóm high-wage occupation, ứng viên cần nhìn lại giá trị nghề nghiệp của mình, không chỉ nhìn vào điểm CRS hiện tại.

Những việc nên làm gồm:

• tích lũy kinh nghiệm ở vị trí có trách nhiệm cao hơn nếu đủ năng lực;
• giữ bằng chứng lương, payslip, tax documents và employment records;
• kiểm tra nghề có thuộc nhóm regulated occupation tại Canada hay không;
• nếu là trades, tìm hiểu khả năng đạt certificate of qualification hoặc Red Seal;
• nếu đang ở Canada, cố gắng duy trì việc làm hợp pháp, đúng ngành và có hồ sơ thu nhập rõ ràng;
• nếu có job offer, cần đảm bảo job offer thật, đúng điều kiện và có khả năng xác minh.

Đối với nhóm ngành nghề được quản lý như healthcare, skilled trades, engineering, education hoặc một số nhóm chuyên môn khác, việc có licensing hoặc chứng nhận tại Canada có thể ngày càng quan trọng hơn trong tương lai.

Điều ứng viên không nên hiểu sai

Không phải Express Entry đã đổi ngay lập tức

Hiện tại, các thay đổi vẫn đang được xem xét. Ứng viên vẫn cần dựa trên quy định Express Entry hiện hành để chuẩn bị và nộp hồ sơ.

Không phải tiếng Pháp hết quan trọng

IRCC có thể xem xét lại điểm cộng CRS dành cho tiếng Pháp, nhưng category-based selection cho French-language proficiency vẫn là công cụ quan trọng để Canada chọn ứng viên Pháp ngữ.

Không phải du học Canada không còn giá trị

IRCC đang đánh giá lại điểm cộng cho Canadian study, nhưng học vấn Canada vẫn có thể hỗ trợ hồ sơ thông qua bằng cấp, kinh nghiệm Canada, PGWP, khả năng hòa nhập và cơ hội việc làm.

Không phải job offer nào cũng sẽ được cộng điểm trở lại

Nếu điểm job offer được tái đưa vào CRS, đề xuất hiện tại cho thấy yếu tố này có thể chỉ áp dụng cho nhóm high-wage occupations, nhằm giảm rủi ro gian lận job offer.

Nhận định: Express Entry đang chuyển sang hướng chọn lọc hơn

Các tín hiệu hiện nay cho thấy Express Entry có thể chuyển từ hệ thống “nhiều yếu tố cộng điểm” sang mô hình tập trung hơn vào các yếu tố có liên hệ trực tiếp với khả năng thành công kinh tế.

Những yếu tố có thể ngày càng quan trọng gồm:

• ngoại ngữ mạnh;
• kinh nghiệm làm việc tay nghề;
• kinh nghiệm Canada;
• thu nhập hoặc nghề nghiệp có mức lương cao;
• licensing/chứng chỉ nghề được công nhận;
• khả năng đáp ứng nhu cầu lao động thật của Canada;
• hồ sơ rõ ràng, dễ xác minh và có tính trung thực cao.

Đây là xu hướng rất đáng chú ý với ứng viên Việt Nam, đặc biệt là nhóm đang có kế hoạch đi Canada thông qua du học, work permit, PNP hoặc Express Entry.

Kết luận

Express Entry chưa thay đổi ngay, nhưng IRCC đã phát đi tín hiệu rõ ràng: Canada muốn hệ thống thường trú nhân kinh tế trở nên đơn giản hơn, chặt chẽ hơn và tập trung hơn vào kết quả kinh tế thực tế.

Vì vậy, ứng viên không nên chờ đến khi quy định mới chính thức ban hành mới bắt đầu chuẩn bị. Những việc nên làm ngay là:

1. Kiểm tra và duy trì kinh nghiệm làm việc tay nghề hợp lệ;
2. Nâng điểm ngoại ngữ và đảm bảo kết quả thi còn hiệu lực;
3. Nâng giá trị hồ sơ nghề nghiệp thông qua lương, kỹ năng, licensing, chứng chỉ nghề hoặc job offer phù hợp.

Trong giai đoạn chính sách đang dịch chuyển, hồ sơ có lợi thế nhất sẽ là hồ sơ rõ ràng, đúng NOC, ngoại ngữ tốt, kinh nghiệm ổn định và có khả năng chứng minh giá trị kinh tế thực tế tại Canada.

 Email: info@royalintegrity.com.vn

 website: royalintegrity.com.vn